W praktyce nowe przepisy wyrównują uprawnienia pracownicze, jak i dostęp do stanowisk wymagających potwierdzonego doświadczenia zawodowego, tak aby były one takie same niezależnie od wcześniejszego rodzaju zatrudnienia tj. niezależnie czy było ono związane ze stosunkiem pracy czy pracy na innej umowie lub prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Należy zwrócić uwagę, że przepisy szczególne dla określonej kategorii pracowników (tzw. „pragmatyki”) oraz regulacje wewnątrzzakładowe (wewnętrzne u danego pracodawcy) obowiązujące u danego pracodawcy (np. postanowienia układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania lub innych porozumień zbiorowych) uzależniają od posiadania przez pracownika określonego okresu zatrudnienia (stażu) między innymi takie dodatki/świadczenia jak nagroda jubileuszowa czy dodatek stażowy. Nadto zgodnie z przepisami Kodeksu pracy i ustaw okołokodeksowych od zakładowego stażu pracy uzależniona jest między innymi długość okresu wypowiedzenia, wysokość odprawy w przypadku rozwiązania umowy o pracę czy przejścia na emeryturę oraz liczba dni urlopu (20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat).
Od kiedy będą obowiązywać nowe zasady dotyczące stażu pracy?
- 1 stycznia 2026 r. – dla sektora publicznego,
- 2 maja 2026 r. ustawy – dla sektora prywatnego.
Co będzie wliczane do stażu pracy?
W myśl omawianych przepisów do okresu zatrudnienia wliczane będą:
- okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności gospodarczej oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność,
- okresy zawieszenia działalności gospodarczej w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
- okresy wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług na zasadach umowy zlecenia- oraz okresy pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą,
- wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej oraz okresy pozostawania przez osobę fizyczną osobą współpracującą,
- pozostawania przez osobę fizyczną członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej,
- pozostawania przez osobę fizyczną członkiem spółdzielni kółek rolniczych,
- okresy pracy zarobkowej za granicą,
- okresy służby w Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Służbach Wojskowych i wszystkich innych służbach mundurowych.
Zatem wliczane będą przeszłe okresy pracy (wszystkie okresy pracy sprzed wejścia w życie ustawy) niezależnie, kiedy była świadczona. Zwracamy uwagę, iż do okresu zatrudnienia nie będą wliczane okresy wykonywania umowy o dzieło oraz wolontariat.
Co ważne do okresu zatrudnienia będą wliczane nie tylko okresy, w których dana osoba podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym bądź za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe, ale także udokumentowane (tj. wykazane / udowodnione np. za pośrednictwem umów czy przelewów) okresy działalności zawodowej. Są to okresy wykonywania pracy lub działalności co do zasady niestanowiącej tytułu do ubezpieczeń społecznych. Przykładowo może to być niepodleganie obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez uczniów szkół ponadpodstawowych lub studentów do ukończenia 26 lat z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwolnienie z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne w ramach wsparcia uczestników obrotu gospodarczego poszkodowanych wskutek pandemii COVID-19, czy zwolnienie z opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność, które osiągnęły w danym roku kalendarzowym kwotę odpowiadającą trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy.
Kiedy dostarczyć wymagane dokumenty?
Zatrudnieni mają 24 miesiące na dostarczenie ww. dokumentów licząc od:
- 1 stycznia 2026 r. – w przypadku sektora publicznego,
- 1 maja 2026 r. – w przypadku sektora prywatnego.
Co istotne okresów nieudokumentowanych w ww. terminach nie wliczy się do okresu zatrudnienia tego pracownika.
Skąd wziąć wymagane dokumenty?
Okresy zatrudnienia potwierdzi zaświadczenie wydane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych – należy zatem zwrócić się do ZUS w tej sprawie. Dedykowany wniosek o wydanie zaświadczenia o ubezpieczeniu dla celów doliczenia stażu pracy będzie udostępniony na profilu informacyjnym utworzonym na Platformie Usług Elektronicznych ZUS od 1 stycznia 2026 r.
Natomiast w przypadku okresu zatrudnienia niepodlegającego zgłoszeniu do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych to na pracowniku będzie spoczywać obowiązek wykazania danego zatrudnienia np. za pośrednictwem przeszłych umów czy otrzymywanych płatności.
Link do ustawy: Ustawa z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw
